Skillet schrijft muziekgeschiedenis: ‘Monster’ passeert miljard streams op Spotify

Het duurde bijna zeventien jaar, maar Monster van Skillet heeft een mijlpaal bereikt die geen enkele andere song van een christelijke artiest eerder wist te behalen. Het nummer is inmiddels meer dan één miljard keer gestreamd op Spotify en heeft daarmee een plaats gekregen in de exclusieve Billions Club van de streamingdienst.

Wereldwijd staat de teller nog veel hoger. Over alle digitale platforms samen is Monster inmiddels meer dan vier miljard keer beluisterd. De zesvoudig platina single behoort daarmee niet alleen tot de grootste christelijke muziekreleases aller tijden, maar ook tot de meest gestreamde rocksongs ter wereld.

Dat is op zichzelf al bijzonder. Maar het wordt nog opvallender wanneer je bedenkt wat voor soort nummer Monster is.

Dit is geen veilige christelijke popplaat die probleemloos tussen een aantal toegankelijke radiosongs kan worden geplaatst. Het nummer bestaat uit zware gitaren, dreunende drums, elektronische effecten, rauwe zang en een vervormde stem die het woord ‘monster’ bijna uitgromt.

Voor een aanzienlijk deel van het christelijke publiek zal Skillet simpelweg te pittig, te hard of te ruig klinken. Toch ligt precies daar ook een belangrijk deel van de kracht van de band.

Geen traditionele christelijke muziek

Wie bij christelijke muziek uitsluitend denkt aan worship, gospel, samenzang of vriendelijke popmuziek, komt bij Skillet in een compleet andere wereld terecht.

Skillet maakt hardrock waarin invloeden uit alternatieve rock, metal, symfonische muziek en elektronische producties samenkomen. De concerten zijn luid, energiek en visueel groots. Gitaren scheuren, vlammen schieten omhoog en frontman John Cooper klinkt eerder alsof hij een arena moet veroveren dan alsof hij een rustige zondagse samenkomst begeleidt.

Dat zal niet iedereen aanspreken. Dat hoeft ook niet.

Christelijke muziek is geen afzonderlijk muziekgenre met één vast geluid. Het is muziek die vanuit een christelijke overtuiging wordt gemaakt. Die overtuiging kan worden uitgedragen met een piano, een koor of een akoestische gitaar, maar net zo goed met zware versterkers, industriële drums en een muur van geluid.

Skillet bewijst bovendien dat juist zo’n stevig geluid deuren opent naar een publiek dat waarschijnlijk nooit uit zichzelf een traditionele christelijke afspeellijst zou opzetten.

John Cooper vertelde eerder dat Skillet het grootste deel van zijn concerten binnen de algemene rockwereld speelt. De band stond op podia met artiesten als Metallica, Aerosmith en Ozzy Osbourne. Volgens Cooper paste Skillet lange tijd eigenlijk nergens volledig bij: te luid voor de christelijke muziekwereld en te uitgesproken christelijk voor de reguliere rockwereld.

Juist in dat niemandsland bouwde de band een wereldwijd publiek op.

Het monster aan de binnenkant

Monster verscheen in juli 2009 als single van het album Awake. Het nummer gaat over de donkere kant die een mens probeert te verbergen: gedachten, verlangens en neigingen waarvan hij weet dat ze hem kunnen beheersen wanneer hij ze de ruimte geeft.

Hoewel de tekst Jezus of God niet rechtstreeks noemt, komt het uitgangspunt voort uit een duidelijk christelijk mensbeeld. Cooper heeft de centrale gedachte achter het nummer in interviews verbonden aan wat de Bijbel de oude of zondige natuur noemt: het innerlijke conflict tussen het nieuwe leven in Christus en de neiging om opnieuw terug te vallen in gedrag waarvan je weet dat het verkeerd is.

Daarmee is Monster geen oppervlakkig lied over een fictief beest of een duister alter ego. Het gaat over iets wat vrijwel ieder mens herkent: de angst dat er achter het gezicht dat wij aan de buitenwereld laten zien, iets schuilgaat wat we niet volledig onder controle hebben.

Die boodschap is christelijk, maar niet verpakt in de taal van een kerkdienst. Daardoor kunnen luisteraars zich eerst in het conflict herkennen voordat zij eventueel ontdekken vanuit welke overtuiging de song werd geschreven.

Dat is typerend voor veel muziek van Skillet. De nummers zijn doorgaans niet opgezet als gezongen preken. Ze behandelen angst, depressie, innerlijke strijd, eenzaamheid, volharding, waarheid en hoop vanuit een wereldbeeld dat volgens Cooper gebaseerd hoort te zijn op het Woord van God.

Eerst de muziek, daarna het verhaal

Er zijn nog altijd luisteraars die Skillet ontdekken zonder te weten dat het een christelijke band is. Ze horen een nummer tijdens het sporten, bij een game, in een sportuitzending, op een rockfestival of via een algemene afspeellijst.

Pas later ontdekken zij wie John Cooper is, waar de band voor staat en welke overtuiging achter de muziek ligt.

Cooper ziet muziek dan ook als een springplank. Niet iedere song benoemt het Evangelie rechtstreeks, maar de muziek trekt mensen naar de band toe. Wie vervolgens concertbeelden, interviews, podcasts of andere nummers opzoekt, kan nauwelijks om Coopers uitgesproken christelijke geloof heen. Hij noemt rockmuziek een manier om zijn geloof uit te drukken en beschouwt een lied als een korte gelegenheid om te vertellen wat hij werkelijk gelooft.

Daarmee kiest Skillet voor een andere route dan artiesten die uitsluitend binnen de christelijke muziekmarkt actief zijn.

De band probeert de afstand tot een regulier rockpubliek niet te overbruggen door het christelijke geloof te verloochenen. Tegelijkertijd verwacht Skillet niet dat dit publiek eerst bekend moet zijn met christelijke terminologie voordat het zich in de muziek kan herkennen.

Dat verschil is belangrijk. Een song hoeft niet op ieder moment alle onderdelen van het Evangelie te bevatten om vanuit een christelijke overtuiging geschreven te zijn. Soms begint het gesprek bij een herkenbare strijd, een gevoel van uitzichtloosheid of de vraag wie iemand werkelijk is.

Monster begint precies daar.

Niet voor iedere christen — wel christelijke muziek

Binnen christelijke kringen zal stevige rockmuziek waarschijnlijk altijd discussie blijven oproepen. Sommige luisteraars ervaren het geluid als krachtig en bevrijdend. Anderen vinden het onrustig, agressief of simpelweg onaangenaam.

Die persoonlijke voorkeur is volkomen legitiem. Niemand hoeft Skillet mooi te vinden omdat de band christelijk is.

Maar het geluid alleen bepaalt niet of muziek christelijk kan zijn. Een vervormde gitaar is niet geestelijker of minder geestelijk dan een akoestische gitaar. Een stevige drumslag zegt op zichzelf niets over de boodschap van een nummer. De relevante vragen zijn wat de artiest uitdraagt, welke boodschap in de muziek wordt gelegd en waarnaar de luisteraar uiteindelijk wordt gewezen.

Bij Skillet bestaat weinig twijfel over de overtuiging van de band. Cooper spreekt openlijk over Jezus, de Bijbel, discipelschap en de noodzaak om God meer te gehoorzamen dan mensen. Volgens hem betekent het volgen van Christus dat een gelovige bereid moet zijn kritiek en afwijzing te verdragen wanneer gehoorzaamheid aan Jezus dat met zich meebrengt.

Skillet klinkt dus niet voorzichtig omdat de band onzeker is over haar identiteit. De muziek klinkt hard, maar de geloofsovertuiging erachter wordt niet verzacht.

Een hit die maar bleef groeien

Het succes van Monster ontstond niet door één kortstondige hype. Het nummer bleef jarenlang nieuwe luisteraars vinden.

In 2016 werd de song al erkend als de grootste digitale single uit de geschiedenis van de hedendaagse christelijke muziek. Op dat moment was Monster dubbel platina en had het nummer, gecombineerd in verkopen en streams, de grens van 2,6 miljoen bereikt. Tien jaar later is de single zesvoudig platina en wordt niet meer over miljoenen, maar over miljarden streams gesproken.

De cijfers laten zien hoe uitzonderlijk lang de levensduur van het nummer is. Waar veel hits na enkele maanden uit beeld verdwijnen, bleef Monster via rockliefhebbers, sportevenementen, games, videoplatforms en streaminglijsten telkens nieuwe generaties bereiken.

Het is daarmee groter geworden dan het album waarvan het afkomstig is en waarschijnlijk zelfs groter dan de band ooit had kunnen voorzien toen het nummer in 2009 werd uitgebracht.

Skillet is nog lang niet uitgespeeld

De miljardste Spotify-stream komt op een moment waarop Skillet ook als liveband ongekend sterk presteert.

Tijdens een recente volledig uitverkochte Europese tournee verkocht de band ongeveer 90.000 kaarten in 23 steden. Concerten in onder andere Londen, Parijs, München, Warschau, Boekarest en Barcelona waren uitverkocht. De tour leverde Skillet de grootste internationale bezoekersaantallen uit de geschiedenis van de band op.

Volgens de Gospel Music Association heeft Skillet wereldwijd meer dan 23 miljoen albums verkocht en trekt de band maandelijks meer dan twaalf miljoen luisteraars op Spotify. Daarmee is Skillet niet alleen een succesvolle christelijke band, maar een van de meest succesvolle rockbands van deze eeuw.

Op 10 juli verscheen bovendien de nieuwe single Scream. Het nummer luidt volgens de band een nieuwe muzikale periode in en combineert opnieuw zware gitaren en elektronische elementen met thema’s als frustratie, eigenwaarde en het verlangen om gehoord te worden in een chaotische wereld.

Ook staat de jubileumtournee Comatose: 20 Years, Still Screaming op het programma. Daarmee viert Skillet twintig jaar sinds het verschijnen van Comatose, het album dat het geluid en de loopbaan van de band definitief veranderde. Tijdens de tour zullen ook nummers worden gespeeld die jarenlang niet of zelfs nog nooit live zijn uitgevoerd.

Buiten de vertrouwde christelijke bubbel

Eén miljard streams bewijst niet automatisch dat een nummer geestelijke vrucht voortbrengt. Populariteit en waarheid zijn niet hetzelfde. Grote cijfers mogen daarom nooit de enige maatstaf worden waarmee christelijke muziek wordt beoordeeld.

Maar deze mijlpaal maakt wel iets anders zichtbaar.

Skillet heeft een publiek bereikt dat veel christelijke artiesten moeilijk kunnen bereiken. De band beweegt zich tussen mensen die waarschijnlijk niet snel naar worshipmuziek luisteren, geen christelijke radio aanzetten en zich mogelijk zelfs niet bewust zijn van de geloofsovertuiging achter de muziek.

Daar klinkt een lied over de strijd met de duisternis in jezelf. Daarna volgt misschien een ander nummer over hoop, verlossing, waarheid of volharding. En wie verder zoekt, ontmoet een band die niet geheimzinnig doet over haar geloof in Jezus.

Voor sommige christenen blijft Skillet waarschijnlijk te hard. Voor een deel van de wereld is Skillet misschien juist hard genoeg om überhaupt te worden gehoord.

En wellicht is dat de belangrijkste betekenis van deze historische miljard streams: christelijke muziek kan mensen bereiken die nooit van plan waren om naar christelijke muziek te luisteren.

Bronnen: The Christian Post, Gospel Music Association, Museum of the Bible en Skillet.