'De luisteraar moet weer bepalen wat een hit is'

Waarom Robin Prijs de Christelijke Top 33 begon

Wie christelijke radio inschakelt, krijgt vaak goede teksten en soms prachtige muziek te horen. Maar wie daarnaast zoekt naar dezelfde energie, variatie en productiekwaliteit als op mainstream radiostations, komt volgens Robin Prijs al snel bedrogen uit. Vooral genres als EDM en R&B zijn op christelijke radio nog nauwelijks vertegenwoordigd.

Met de Christelijke Top 33 wil hij daar verandering in brengen. Niet door vanuit een radiostudio te bepalen wat populair zou moeten zijn, maar door te meten waar mensen werkelijk naar luisteren.

"De luisteraar moet vooropstaan," zegt Prijs. "Noem het ouderwets. Ik noem het het eerlijke beeld."

Negenhonderd cd's in de kliko

De oorsprong van zijn zoektocht naar christelijke muziek ligt ongeveer 25 jaar terug. Prijs bezat destijds een enorme muziekcollectie, waarvan het grootste deel niet christelijk was.

"De Heer zei tegen mij dat ik al mijn cd's moest weggooien. Uiteindelijk moest ik ruim negenhonderd cd's de kliko ingooien. Dat deed wel pijn. Ik heb Hem toen gevraagd om mij hetzelfde aantal terug te geven in christelijke muziek. En dat heeft Hij door de jaren heen gedaan."

Muziek was voor hem geen onbekend terrein. Als radio-dj werkte hij bij verschillende mainstream radiostations en leerde hij hoe radioprogrammering, muziekselectie en hitlijsten functioneren.

Juist vanuit die achtergrond begon hem iets op te vallen: christelijke radio bood inhoudelijk wel een alternatief voor mainstream media, maar muzikaal nauwelijks.

"Daarmee bedoel ik niet de teksten, want die zijn natuurlijk belangrijk. Maar als het gaat om muziekgenres, was christelijke radio over de gehele breedte vrij eentonig. Het was vaak meer van hetzelfde. Geen lelijke muziek, soms zelfs heel mooi, maar er was weinig variatie."

Wat is werkelijk een hit?

Lange tijd leek die beperkte muzikale breedte eenvoudig te verklaren. De belangrijkste christelijke hitlijsten toonden immers welke muziek populair was. Radiostations namen die lijsten over en draaiden de nummers die bovenaan stonden.

Maar volgens Prijs zit daar juist het probleem.

"Totdat ik erachter kwam dat die hitlijsten voor een groot deel werden en worden beïnvloed door airplay en door wat de muziekindustrie pusht. Daardoor verschijnen er platen in de hitlijst die helemaal geen hit zijn, of die de hoge positie niet verdienen die ze krijgen. Andere platen, die wel in de lijst thuishoren, worden daardoor weggeduwd."

Het gevolg is volgens hem een circulair systeem. De industrie promoot een nummer, radiostations draaien het en die airplay wordt vervolgens gebruikt als bewijs dat het nummer populair is.

De Christelijke Top 33 kiest daarom voor een andere benadering. De lijst werkt uitsluitend met luistercijfers: streams op de bekende muziekplatforms en views van muziekvideo's op YouTube.

"Dat laat zien waar mensen echt naar luisteren. De hitlijst moet gaan over het luistergedrag van de luisteraar. Niets anders."

Marketingcampagnes, algoritmes en plaatsingen in populaire playlists kunnen het luistergedrag uiteraard beïnvloeden. Dat ziet Prijs niet als een probleem.

"Als mensen daarop reageren en naar het nummer luisteren, dan hebben ze toch geluisterd? Prima. Dan hoort die stream meegeteld te worden. Maar een nummer is niet automatisch een hit omdat een radiostation het plat draait."

Op GOD Radio en Revival FM draait hij zelf soms een plaat zeer regelmatig. Toch krijgt zo'n nummer daarmee nog geen plaats in de Top 33.

"Bij mij heet dat gewoon een tip. Pas wanneer de luisteraar daarop reageert door het nummer zelfstandig te gaan beluisteren, wordt het een hit."

Meten binnen een vaste periode

De lijst kijkt niet naar het totale aantal streams dat een nummer sinds de verschijningsdatum heeft verzameld. Dat zou oudere releases immers automatisch bevoordelen. In plaats daarvan worden de absolute aantallen binnen een vaste meetperiode met elkaar vergeleken.

De dagelijkse groei van een nummer is vooral belangrijk voor de tiplijst. Daarnaast worden zo veel mogelijk nieuwe releases beluisterd en beoordeeld op hitpotentieel.

Daarmee bestaat er een duidelijke scheiding tussen de twee lijsten. De Top 33 wordt door actuele luistercijfers bepaald. De tiplijst bevat nummers waarvan de redactie verwacht dat zij kunnen doorgroeien.

Volledig objectief kan muziekselectie volgens Prijs nooit zijn. Zelf is hij verantwoordelijk voor de muziekselectie van zowel GOD Radio als Revival FM, maar hij probeert daarbij bewust breder te luisteren dan zijn persoonlijke voorkeur.

"Veel muziek die ik hoor heeft wel hitpotentieel, maar is niet noodzakelijk mijn eigen smaak. Ik wil de luisteraar voorop laten staan. Natuurlijk ben ik soms erg enthousiast over een plaatje en laat ik het vaak langskomen. Zo gaat dat soms. Maar het is niet de gewoonte."

Ook kunstmatig opgevoerde streams zijn volgens hem nooit volledig uit te sluiten. Door steeds per periode te meten, hebben zulke pieken echter meestal maar tijdelijk invloed.

"Dan staan ze misschien even in de lijst, maar zijn ze er ook zo weer uit."

Ruimte voor EDM en R&B

De eerste metingen laten volgens Prijs zien dat het christelijke muzieklandschap veel breder is dan traditionele hitlijsten suggereren. Vooral R&B en EDM vertonen een duidelijke groei.

"Die genres krijgen op vrijwel geen enkel christelijk station de aandacht die ze verdienen. Er hebben inmiddels al verschillende EDM-nummers in de lijst gestaan. Onderaan weliswaar, maar ik zie daar een duidelijke groei plaatsvinden."

Volgens hem bestaat er onder christelijke luisteraars, en vooral onder jongeren, een toenemende behoefte aan een volwaardig alternatief voor mainstream radio. Niet alleen inhoudelijk, maar ook qua stijl, energie en productie.

"Mensen willen goede, energieke nummers horen zonder dat hun oren qua lyrics als afvalbak hoeven te fungeren. In veel mainstream muziek gaat het voortdurend over seks, geweld en drugs, of er gaat gewoon een heel nare atmosfeer van uit."

Dat betekent niet dat rustige aanbiddingsmuziek voor hem minder belangrijk is.

"In mijn persoonlijke tijd met de Heer houd ik enorm van gezalfde aanbiddingsmuziek. Dat is vaak superrustige muziek. Maar tijdens mijn werk, in de auto en op andere momenten heb ik ook behoefte aan lekkere, energieke nummers."

Christelijke muziek hoeft volgens hem daarom niet steeds als aanbiddingsmuziek te klinken. Er is ruimte nodig voor verschillende momenten, emoties en genres, zolang de inhoud in overeenstemming blijft met het Woord van God.

Niet ieder populair nummer wordt toegelaten

Hoewel luistercijfers de rangorde bepalen, betekent dit niet dat ieder populair nummer automatisch in de Christelijke Top 33 wordt opgenomen. Vooraf vindt een inhoudelijke en geestelijke beoordeling plaats.

Prijs luistert daarbij nadrukkelijk naar de tekst.

"Wijst het naar Jezus? Getuigt het over Hem? Of neemt de artiest zelf een deel van de eer?"

Ook de levensstijl van een artiest kan een rol spelen. Wanneer onomstotelijk vaststaat dat een artiest bewust en structureel een ongoddelijke levensstijl voert, kan de muziek uit de lijst worden verwijderd.

"Het is onmogelijk om een goddeloos leven te leiden zonder dat dit invloed heeft op wat je doet en communiceert. In die zin wil ik de luisteraars beschermen. En mezelf."

Tegelijk waarschuwt hij ervoor om mensen op basis van geruchten, beeldvorming of één misstap af te schrijven.

"Dat besluit neem ik pas wanneer iets onomstotelijk vaststaat. Iedereen kan een misstap maken. Daar heb ik er zelf ook vele van gemaakt. Volwassenheid zit niet in het nooit maken van een misstap, maar in de manier waarop je er daarna mee omgaat."

De Top 33 moet volgens hem dan ook geen instrument worden waarmee artiesten vanuit morele superioriteit worden veroordeeld.

"Wij dienen een God van herstel. Wanneer iemand overeind krabbelt, ga ik hem niet opnieuw omver trappen. Dat laatste heet politiek. Daar doe ik niet aan."

Bij de beoordeling van muziek speelt voor hem ook geestelijke onderscheiding een rol.

"Dat doe ik vooral samen met de Heilige Geest. Wanneer Hij iets aanwijst, geeft Hij daarna ook altijd bevestigingen. Zijn waarschuwingen zijn voor mij leidend."

Op kritiek dat deze benadering te streng of juist te ruimhartig zou zijn, heeft hij een kort antwoord: Galaten 1:10. Niet het behagen van mensen, maar het dienen van Christus moet volgens hem de doorslag geven.

Muziek die mensen aan het denken zet

Het belangrijkste criterium is voor Prijs uiteindelijk niet dat een lied ieder geloofspunt volledig uitlegt. Een nummer moet mensen vooral aan het denken kunnen zetten.

"Dat is in mijn ogen het hoogst haalbare. Waar dat denkproces vervolgens uitkomt, is tussen hen en de Heer."

Daarmee wil de Top 33 niet alleen registreren wat populair is. De lijst moet bijdragen aan een muzikaal landschap waarin mensen hun denken en gevoelens kunnen voeden met muziek die naar God wijst.

De lijst is volgens hem werkelijk geslaagd wanneer christelijke jongeren niet langer het gevoel hebben dat zij voor hun favoriete genres automatisch naar mainstream muziek moeten uitwijken.

"Wanneer zij in de Top 33 hun genres terugvinden en daarmee hun denken en gevoelens in lijn kunnen brengen met het Woord van God en dat alleen, dan is het doel bereikt."

Daarnaast hoopt hij dat het initiatief een bredere verandering in de christelijke radio- en muziekindustrie op gang brengt.

"Wanneer de luisteraar hier massaal op reageert, denk ik niet dat de industrie en radiostations nog anders kunnen. Maar ze kunnen natuurlijk ook gewoon GOD Radio of Revival FM aanzetten," zegt hij lachend.

Waarom 33?

Dat de lijst niet de Christelijke Top 40 heet, heeft allereerst een praktische reden. De naam Top 40 is in Nederland een geregistreerd merk.

Prijs probeerde contact te leggen met voormalig Top 40-voorzitter Erik de Zwart, met het idee om een christelijke lijst aan de Nederlandse Top 40 te verbinden. Een reactie bleef echter uit.

Maar het getal 33 kreeg ook een veel diepere betekenis.

"Het was de leeftijd van Jezus toen Hij Zichzelf gaf aan het kruis, stierf en opstond uit de dood als totale Overwinnaar."

Zo staat het aantal niet alleen voor de omvang van de lijst, maar ook voor Degene naar Wie de muziek uiteindelijk moet wijzen.

De Christelijke Top 33 wil daarmee meer zijn dan een nieuwe rangschikking van populaire nummers. Het is een poging om de luisteraar opnieuw serieus te nemen, muzikale grenzen binnen de christelijke wereld te doorbreken en ruimte te maken voor muziek die eigentijds klinkt zonder geestelijk inhoudsloos te worden.

Niet de radio-industrie bepaalt wat een hit is.

De luisteraar doet dat.